อัตราส่วนผู้ดูแลผู้สูงอายุ: มาตรฐาน สบส. ที่ศูนย์ต้องรู้

ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุที่ยื่นขอใบอนุญาตจาก สบส. มักตั้งคำถามว่า “อัตราส่วนผู้ดูแลผู้สูงอายุต่อผู้รับบริการต้องเป็นเท่าไร และผู้ดูแลต้องมีคุณสมบัติอะไรบ้าง?” คำตอบระบุชัดใน กฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานด้านสถานที่ ความปลอดภัย และการให้บริการในสถานประกอบการเพื่อสุขภาพประเภทกิจการการดูแลผู้สูงอายุหรือผู้มีภาวะพึ่งพิง พ.ศ. 2563 ซึ่งบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 27 มกราคม 2564

กรอบกฎหมายที่ต้องทำความเข้าใจ

กฎกระทรวงฉบับนี้ออกตาม พระราชบัญญัติสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ พ.ศ. 2559 กำกับดูแลโดยกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ (สบส.) ภายใต้กระทรวงสาธารณสุข กฎหมายครอบคลุมทั้งมาตรฐานด้านสถานที่ ความปลอดภัย อุปกรณ์ และคุณสมบัติของบุคลากรที่ให้บริการ

ผู้ประกอบกิจการรายใหม่ ต้องยื่นขอรับใบอนุญาตและได้รับการอนุมัติก่อนเปิดดำเนินการ ส่วนผู้ประกอบกิจการที่ดำเนินการอยู่แล้วก่อนวันที่กฎหมายบังคับใช้ มีกำหนดเวลาให้ยื่นขอให้ถูกต้องภายในระยะเวลาที่กำหนด หากไม่ดำเนินการอาจมีโทษตามกฎหมาย

อัตราส่วนผู้ดูแลที่กฎกระทรวงกำหนด

สำหรับสถานดูแลแบบพักค้างคืน กฎกระทรวง 2563 กำหนดให้ผู้ดูแลหนึ่งคนรับผิดชอบผู้รับบริการไม่เกิน 5 คน

• ผู้ดูแล 1 คน : ผู้รับบริการไม่เกิน 5 คน
• ต้องมีบุคลากรดูแลตลอด 24 ชั่วโมง ทุกวัน ไม่เว้นวันหยุด
• ช่วงกลางคืนต้องมีผู้ดูแลเพียงพอและรับมือกับเหตุฉุกเฉินได้ทันที

สำหรับศูนย์ดูแลกลางวัน (day care) ที่ไม่มีการพักค้างคืน อัตราส่วนอาจแตกต่างออกไป ผู้ประกอบการควรสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมกับสำนักงาน สบส. ในพื้นที่ก่อนเปิดกิจการ

คุณสมบัติและการฝึกอบรมของผู้ดูแล

กฎกระทรวงกำหนดให้ผู้ที่ปฏิบัติงานดูแลผู้รับบริการโดยตรงต้องผ่านหลักสูตรฝึกอบรมผู้ดูแลผู้สูงอายุที่ สบส. รับรอง หรือหลักสูตรที่เทียบเท่าตามเกณฑ์ที่กำหนด นอกจากนี้ยังกำหนดคุณสมบัติด้านอื่น ๆ ได้แก่:

• สุขภาพสมบูรณ์ ไม่มีโรคติดต่อที่อาจส่งผลต่อผู้รับบริการ
• ไม่มีประวัติอาชญากรรมที่เกี่ยวข้องกับการดูแลผู้อื่น
• ผู้ดำเนินการศูนย์ (ผู้จัดการ/เจ้าของ) ต้องผ่านการอบรมและสอบตามหลักสูตรที่ สบส. กำหนดแยกต่างหาก

การจ้างผู้ดูแลที่ยังไม่ผ่านหลักสูตรที่ได้รับการรับรองถือเป็นการฝ่าฝืนกฎหมาย และอาจกระทบต่อการต่ออายุใบอนุญาตประจำปี

วางแผนกำลังคนล่วงหน้าก่อนถูกตรวจ

การคำนวณจำนวนผู้ดูแลที่ต้องการเริ่มจากขนาดที่รับของศูนย์ ตัวอย่างเช่น:

• ศูนย์ที่รับผู้รับบริการ 20 คน ต้องมีผู้ดูแลประจำกะอย่างน้อย 4 คน
• ศูนย์ที่รับผู้รับบริการ 30 คน ต้องมีผู้ดูแลประจำกะอย่างน้อย 6 คน

หากผู้รับบริการส่วนใหญ่มีความต้องการการดูแลซับซ้อน เช่น ผู้ป่วยติดเตียงหรือผู้ป่วยสมองเสื่อมระยะปลาย ควรวางแผนให้มีอัตราส่วนผู้ดูแลสูงกว่าขั้นต่ำที่กฎหมายกำหนด เพื่อคุณภาพการดูแลและความปลอดภัย

อย่าลืมนับทั้งกะเช้า กะบ่าย และกะดึก รวมถึงวันหยุด วันลา และอัตราการลาป่วยตามประวัติ ระบบบันทึกตารางเวรและแจ้งเตือนช่องว่างกำลังคนช่วยให้ผู้จัดการมองเห็นปัญหาล่วงหน้าก่อนที่จะกระทบมาตรฐาน สบส.

เอกสารที่ต้องพร้อมเมื่อถูกตรวจสอบ

เมื่อเจ้าหน้าที่ สบส. ลงพื้นที่ตรวจสอบ เอกสารเกี่ยวกับกำลังคนที่มักถูกขอดูได้แก่:

• ตารางเวรประจำเดือน พร้อมลายเซ็นยืนยันของผู้ดูแลแต่ละคน
• สำเนาใบรับรองหรือประกาศนียบัตร การฝึกอบรมของผู้ดูแลทุกคน
• ทะเบียนผู้รับบริการ ระบุจำนวนและระดับความต้องการการดูแล
• บันทึกกิจกรรมประจำวัน เพื่อยืนยันว่ามีผู้ดูแลดูแลผู้รับบริการจริงตลอดเวลา

การเก็บบันทึกเหล่านี้ไว้ในระบบข้อมูลผู้รับบริการแบบดิจิทัลช่วยให้ศูนย์พร้อมรับการตรวจได้ทุกเมื่อ ไม่ต้องรีบรวบรวมเอกสารกระดาษในนาทีสุดท้าย

หากคุณกำลังวางระบบกำลังคนและเอกสารให้สอดคล้องกับมาตรฐาน สบส. ติดต่อทีม Caleo เพื่อดูว่าระบบจัดการศูนย์ดูแลช่วยลดภาระงานธุรการและเตรียมความพร้อมสำหรับการตรวจสอบได้อย่างไร